ประเมินพัฒนาการเด็ก ทำอย่างไร ใครทำ เมื่อไหร่ควรตรวจ

การประเมินพัฒนาการเด็กเพื่อไขข้อสงสัยเมื่อคุณพ่อคุณแม่กังวลว่าลูกพัฒนาการช้าหรือไม่นั้น ไม่สามารถใช้เพียงการสังเกตด้วยตาเปล่า ครูอาโปในฐานะนักกิจกรรมบำบัด ขอย้ำว่าต้องใช้กระบวนการทางคลินิกที่มีองค์ประกอบหลัก 3 ประการร่วมกันเสมอค่ะ ได้แก่ การใช้แบบประเมินที่มีมาตรฐานระดับสากล, การวิเคราะห์โดยผู้ประเมินที่มีประสบการณ์, และ การสัมภาษณ์ผู้ปกครองถึงพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เพื่อผลลัพธ์ที่แม่นยำที่สุด

เครื่องมือมาตรฐานที่ใช้ตรวจประเมินพัฒนาการเด็ก

Denver II
แบบทดสอบมาตรฐานระดับสากลที่ใช้คัดกรองพัฒนาการเด็กตั้งแต่แรกเกิดถึง 6 ปี โดยประเมินเจาะลึก 4 ด้าน ได้แก่ กล้ามเนื้อมัดใหญ่ (Gross Motor) กล้ามเนื้อมัดเล็กและการปรับตัว (Fine Motor-Adaptive) ภาษา (Language) และสังคม/การช่วยเหลือตัวเอง (Personal-Social) เพื่อดูว่าเด็กทำได้ตามเกณฑ์ค่าเฉลี่ยของช่วงวัยหรือไม่
DSPM
คู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย (มาตรฐานหลักของประเทศไทย) ประเมินทักษะ 5 ด้าน โดยแยกความเข้าใจภาษาและการใช้ภาษาออกจากกัน เน้นการตรวจคัดกรองเบื้องต้นว่าเด็กสามารถทำทักษะสำคัญประจำช่วงวัย (Milestones) ผ่านหรือไม่
Sensory Profile
แบบประเมินกระบวนการรับความรู้สึก เหมาะสำหรับวิเคราะห์พฤติกรรมของเด็กที่ไวต่อสิ่งเร้ามากเกินไป หรือเด็กที่ชอบค้นหาการสัมผัสผิดปกติ
Conners
แบบประเมินพฤติกรรมเชิงลึก เพื่อคัดกรองและประเมินกลุ่มอาการสมาธิสั้น (ADHD)
DSM-5
คู่มือเกณฑ์การวินิจฉัยความผิดปกติทางจิตและพัฒนาการ (เช่น ออทิสติกเทียม สมาธิสั้น) ที่ใช้โดยแพทย์เฉพาะทาง
Wechsler (WISC / WPPSI)
แบบทดสอบวัดระดับสติปัญญา (IQ) เพื่อประเมินศักยภาพด้านความคิด ความจำ และการแก้ปัญหาของเด็ก

ใครคือผู้ที่มีหน้าที่ประเมินพัฒนาการ?

การประเมินที่แม่นยำและสามารถวางแผนการช่วยเหลือได้ตรงจุด ต้องดำเนินการโดยทีมผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน ได้แก่
กุมารแพทย์พัฒนาการและพฤติกรรม / จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น ผู้ให้การวินิจฉัยหลักและวางแผนการรักษาระดับโครงสร้าง
นักกิจกรรมบำบัด ผู้ประเมินและฝึกกระตุ้นทักษะการใช้ชีวิต การเคลื่อนไหว และการบูรณาการประสาทความรู้สึก
นักแก้ไขการพูด ผู้ดูแลเรื่องการสื่อสาร การเปล่งเสียง และความเข้าใจทางภาษา
นักจิตวิทยาคลินิก ผู้ทดสอบเชิงลึกด้านสติปัญญา อารมณ์ และพฤติกรรม

ช่วงเวลาที่เหมาะสมในการพาเด็กๆ มาประเมิน

เมื่อมีสัญญาณพัฒนาการล่าช้า หากลูกไม่สามารถทำทักษะตามวัยได้ ควรพรีบพามาพบผู้เชี่ยวชาญทันที
เมื่อพัฒนาการดูสมวัยปกติดี เด็กกลุ่มนี้ก็ควรได้รับการตรวจคัดกรองตามช่วงวัยเช่นกัน เพื่อเฝ้าระวังและสกัดกั้นปัญหาเล็กๆ น้อยๆ ก่อนที่จะสะสมจนกลายเป็นปัญหาที่ตามแก้ไขได้ยากในอนาคต

คุณพ่อคุณแม่ต้องอย่ากลัวหรือกังวลกับการประเมินพัฒนาการ หากเริ่มรู้สึกไม่มั่นใจ การพาลูกมาตรวจคลินิกพัฒนาการเด็กคือทางออกที่ดีที่สุด เพราะการรู้ก่อนหมายถึงการเริ่มต้นช่วยเหลือได้เร็ว การช่วยเหลือระยะแรกเริ่ม (Early Intervention - EI) คือหัวใจสำคัญที่สุดในการพลิกฟื้นและดึงศักยภาพของเด็กออกมาค่ะ

ที่ Growing Smart Clinic เรายินดีต้อนรับคุณพ่อคุณแม่และเด็กๆ ทุกคนเข้ามาตรวจเช็คพัฒนาการกับทีมผู้เชี่ยวชาญ เพื่อฝึกกระตุ้นและส่งเสริมทักษะตามช่วงวัยอย่างตรงจุด ช่วยให้เด็กๆ เติบโตอย่างมั่นใจและมีศักยภาพโดดเด่นรอบด้านในแบบของตนเองค่ะ

หากคุณพ่อ คุณแม่กังวลว่าลูกกำลังมีปัญหาความเข้าข่ายออทิสติก พัฒนาการล่าช้า พูดช้า สมาธิสั้น วอกแว่กง่าย เหม่อลอย ปรับตัวช้า ปรับตัวยาก เล่นแรง จนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตหรือส่งผลกระทบต่อการเรียน สามารถปรึกษา Growing Smart Clinic โทร. 083-806-1418 หรือ เพื่อรับคำแนะนำ นัดหมายประเมินพัฒนาการ และสามารถเริ่มต้นการฝึกกระตุ้นและส่งเสริม แก้ไขปัญหาพัฒนาการ เพื่อให้เด็กๆ สามารถใช้ชีวิตได้อย่างปกติสุขทั้งที่บ้าน และโรงเรียน ในสังคมภายนอกค่ะ

ครูอาโป ชญานันทน์ วชิรางกูร

นักกิจกรรมบำบัด
หัวหน้าทีมผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็ก
GROWING SMART CLINIC